İsviçre’de Biten, İstanbul’da Dirilen Bir Destan: Galatasaray – Neuchatel Xamax

İsviçre’de Biten, İstanbul’da Başlayan Umut

İsviçre’de oynanan ilk maçtan sonra tablo son derece karanlıktı. Neuchâtel Xamax karşısında alınan 3-0’lık mağlubiyet, yalnızca bir skor dezavantajı değildi; aynı zamanda Avrupa kupalarındaki alışıldık Türk takımı hikâyesinin bir tekrarı gibi görünüyordu.

“Deplasmanda kaybedilir, evde onurlu bir galibiyet alınır ve eleniriz.”

Bu cümle, o dönem Türk futbolunun kader özeti gibiydi. Ağır yenilgi sonrası herkesin umudu kırılımştı. Onların ki hariç...

İstanbul’a dönüldüğünde atmosfer bambaşkaydı. Teknik direktör Mustafa Denizli, futbol tarihine geçecek o meşhur cümleyi kurdu:

“Kimse merak etmesin biz İstanbul'da Neuchatel'i 5-0 yeneriz! Bu turu geçeceğiz.”

Kimi için bu söz cesur bir motivasyondu, kimi için ise fazlasıyla iyimser bir hayaldi. Ama Ali Sami Yen’in ruhu, her zamanki gibi matematiğe değil inanca yaslanıyordu. Tribünler, o gün sadece futbolcuları değil, umudu da sahaya sürmeye hazırlanıyordu. Çünkü bu maç, artık yalnızca bir rövanş değildi; bu maç, bir inanç manifestosuydu.

5-0’lık Mucizenin Anatomisi

Maç başladığında Ali Sami Yen adeta nefes almıyordu. Tribünlerin yarattığı baskı, rakibin özgüvenini daha ilk dakikalardan itibaren kemirmeye başlamıştı. Bu baskı, sahaya atılan yabancı maddelerle değil; sesle, inançla ve süreklilikle yaratılan bir atmosferdi. Xamaxlı futbolcular, topu her ayağına aldığında binlerce gözün üzerlerinde olduğunu hissediyordu.

Ve sahnede başrol oyuncuları vardı.

Tanju Çolak, o gece yalnızca bir santrfor değil, bir kader kırıcıydı. Yaptığı hat-trick, Galatasaray tarihine altın harflerle kazındı. Ceza sahasında sezgileri, vuruşlarındaki kararlılık ve gol anlarındaki soğukkanlılık; Avrupa futboluna net bir mesajdı: “Biz buradayız.”

Orkestranın şefi ise kuşkusuz Cevad Prekazi’ydi. O gece yaptığı asistler, yalnızca gol pası değil, futbol aklının sahaya yansımasıydı. Dar alanlarda topu ayağından çıkarma süresi, oyun görüşü ve doğru tercihler; tribünleri her an ayağa kaldırıyordu. Yıllar sonra bile o asistleri hatırlayanlar, “top ayağındayken zaman yavaşlardı” demekten kendini alamaz.

Savunmada Cüneyt Tanman, takımın omurgasıydı. Sakinliği, liderliği ve doğru pozisyon alışı, Xamax’ın umutlanabileceği her anı daha filizlenmeden yok ediyordu. Kalede ise Zoran Simoviç, kritik anlarda yaptığı kurtarışlarla maçın kırılma anlarını Galatasaray lehine çevirdi. Özellikle ilk yarıda gelen bir kurtarış vardır ki, gol olsa maçın psikolojisi tamamen değişebilirdi.

Maçın bitiş düdüğüyle birlikte saha bir anda bayram yerine döndü. Futbolcular, taraftarlar, teknik ekip… Herkes bu mucizenin parçasıydı. Skor tabelası 5-0’ı gösteriyordu ama yaşanan şey, sayılarla ölçülemeyecek kadar büyüktü.

UEFA’nın “Masa Başı” Darbesi

Ancak hikâye burada bitmedi. Tam tersine, asıl fırtına şimdi kopuyordu.

Galatasaraylılar henüz 5-0’ın sarhoşluğunu atamamış, İstanbul’un sokakları "Re-Re-Re Ra-Ra-Ra" sesleriyle inliyorken, İsviçre’den gelen haber bir bıçak gibi havayı kesti. UEFA Disiplin Kurulu, Neuchâtel Xamax’ın itirazını kabul etmişti.

Gerekçe: "Saha olayları ve güvenlik ihlali."

Karar metni okunduğunda kulüp binasında buz gibi bir sessizlik hakim oldu. Galatasaray 3-0 hükmen mağlup sayılmış, 5-0’lık mucize kağıt üzerinde silinmişti. Avrupa rüyası, daha yola çıkmadan bürokrasinin karanlık koridorlarında boğulmak üzereydi. Türk futbolu için o an, sadece bir maçın kaybedilmesi değil; "Bizi Avrupa'da istemiyorlar" duygusunun zirve yaptığı bir onur kırılmasıydı.Galatasaray Avrupa’dan men edilme tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.

Türkiye’de bu karar yalnızca bir spor cezası olarak algılanmadı. Gazetelerin manşetleri, radyoların haber bültenleri ve kahvehanelerdeki tartışmalar tek bir noktada birleşiyordu:

“Bu bir adaletsizliktir.”

Ülke genelinde başlayan “Adalet İstiyoruz” kampanyaları, konuyu bir kulüp meselesi olmaktan çıkarıp adeta milli bir davaya dönüştürdü. Çünkü herkes biliyordu ki burada yargılanan yalnızca Galatasaray değil, Türk futbolunun Avrupa’daki itibarıydı.

Cenevre Çıkartması ve Hukuk Zaferi

Galatasaray yönetimi geri adım atmadı. Dönemin kulüp başkanı Alp Yalman ve yöneticiler, adeta bir diplomasi ve hukuk seferberliği başlattı. Ellerinde maçın video kayıtları ve hukuk dosyalarıyla UEFA’nın merkezi olan Cenevre’ye çıkarma yapıldı. O günlerde Türk pasaportunun Avrupa kapılarında bekletildiği bir dönemde, bu bir spor itirazından öte, bir diplomasi savaşıydı. Kulübün hukuk mücadelesini yürüten isimlerden biri olan Avukat Raubal, yıllar sonra Borussia Dortmund başkanlığına kadar uzanan bir kariyer inşa edecekti.

Toplantı odasının kapıları kapandığında, içeride sadece kural kitapçıkları değil, bir halkın hayalleri tartışılıyordu. Galatasaray savunmasının kalbinde tek bir argüman vardı: "Sahaya giren taraftarlar bir şiddet eylemi için değil, bir futbol bayramını kutlamak için oradaydı."

Bu süreçte yalnızca kulüp değil, devlet de devreye girdi. Dönemin Başbakanı Turgut Özal, diplomatik kanallardan süreci yakından takip etti. UEFA nezdinde yapılan temaslar, kararın yeniden değerlendirilmesinde kritik rol oynadı.

Saatler süren gergin bekleyişin ardından kapılar açıldı. UEFA, tarihide eşine az rastlanır bir geri adım attı. Galatasaray'ın 5-0'lık galibiyeti tescil edildi! Hükmen mağlubiyet kararı kaldırılmış, ceza "tarafsız sahada seyircisiz oynama"ya çevrilmişti.

Bu karar açıklandığı an, Türkiye'de yer yerinden oynadı. Gazeteler ertesi gün "AVRUPA DİZE GELDİ" manşetleriyle çıktı. Galatasaray artık sadece sahada 5 gol atan bir takım değil, masada da hakkını söke söke alan bir "Avrupa devi" adayıydı. Monaco yolculuğu işte o odada, o itirazın zaferiyle yeniden başladı.

Ve perde arkasında çok önemli bir gerçek vardı:

UEFA’nın cezayı kaldırmasındaki en büyük etkenlerden biri, maçın yayın haklarını elinde bulunduran kanalların ve sponsorların, Galatasaray gibi dev bir reyting ve ilgi odağını turnuva dışında bırakmak istememesiydi. Yani Galatasaray o gün yalnızca sahadaki futboluyla değil, popülaritesiyle de Avrupa’yı dize getirmişti.

Sonunda karar geri döndü. Hükmen mağlubiyet kaldırıldı, ceza bir sonraki maçın “tarafsız sahada oynanması” şeklinde değiştirildi. Mücadele Köln’de oynanacaktı.

Sonuç: Monaco’ya Selam, Yarı Finale Devam

Bu itiraz kabul edilmeseydi, Galatasaray’ın Monaco ile oynayacağı yarı final yolu hiç açılmayacaktı. Cenevre’de kazanılan bu masa başı zaferi, sahadaki 5-0 kadar hayatiydi.

Yıllar sonra, maçın üzerinden 28 yıl geçmesine rağmen, Galatasaray – Xamax karşılaşmasının Twitter’da yeniden canlandırılması, bu gecenin neden hâlâ konuşulduğunun en net kanıtıydı. Sosyal medyada yapılan paylaşımlar, eski futbolcuların anıları ve taraftarların duygusal mesajları; bu maçın yalnızca bir skor değil, bir miras olduğunu bir kez daha gösterdi.

Xamax maçı sadece 5 golle değil, bir kulübün ve bir ülkenin masada da eğilmeyeceğini tüm Avrupa’ya gösterdiği için unutulmazdır.